Verstandskiezen: wanneer is een behandeling nodig?

Verstandskiezen zijn de achterste kiezen in de mond. De meeste mensen hebben er vier, maar het kunnen er ook minder zijn, of ze ontbreken helemaal. Ze komen meestal door tussen het zeventiende en vijfentwintigste levensjaar, soms later. Bij veel mensen gaat dat zonder problemen. Bij anderen is er te weinig ruimte, of komen de kiezen schuin of maar gedeeltelijk door. In dit artikel leest u wanneer verstandskiezen aandacht vragen.

Waarom geven verstandskiezen soms problemen?

Verstandskiezen komen als laatste door. Is er in de kaak niet genoeg ruimte, dan kunnen ze vast blijven zitten in het bot of het tandvlees, of schuin tegen de kies ervoor groeien. Een gedeeltelijk doorgebroken verstandskies is bovendien lastig schoon te houden. Onder het tandvlees dat de kies deels bedekt, kunnen zich etensresten en bacteriën ophopen.

Mogelijke gevolgen zijn:

• Een ontsteking van het tandvlees rond de verstandskies.
• Gaatjes in de verstandskies zelf of in de kies ervoor.
• Schade aan de kies ervoor, wanneer de verstandskies ertegenaan drukt.
• In zeldzamere gevallen een cyste rond een verstandskies die niet is doorgebroken.

Signalen om op te letten

• Pijn of een zeurend gevoel achter in de mond.
• Rood, gezwollen of pijnlijk tandvlees achter de laatste kies.
• Een vieze smaak of slechte adem die niet weggaat.
• Moeite met het openen van de mond of met slikken.
• Een dikke wang of koorts.

Heeft u een dikke wang, koorts, moeite met slikken of kunt u uw mond nauwelijks openen? Neem dan dezelfde dag contact op met de praktijk. Buiten openingstijden kunt u terecht bij de tandartsenspoeddienst. Deze klachten kunnen wijzen op een ontsteking die snel beoordeeld moet worden.

Moeten verstandskiezen eruit?

Niet altijd. Verstandskiezen die goed staan, goed schoon te houden zijn en geen klachten geven, kunnen vaak gewoon blijven zitten. De tandarts houdt ze dan tijdens de controles in de gaten. Verwijderen wordt meestal overwogen als er klachten zijn, als er schade ontstaat of als te verwachten is dat er problemen gaan ontstaan.

Om de situatie goed te beoordelen, maakt de tandarts vaak een röntgenfoto. Daarop is te zien hoe de verstandskies ligt, hoeveel ruimte er is en hoe de wortels lopen ten opzichte van zenuwen en andere structuren. De tandarts beoordeelt uw persoonlijke situatie en bespreekt met u de voor- en nadelen van verwijderen of laten zitten. Soms kan de tandarts de verstandskies zelf verwijderen. In andere gevallen volgt een verwijzing naar een kaakchirurg. Ook de kosten hangen af van de situatie. Vraag de praktijk of uw zorgverzekeraar wat voor u van toepassing is.

Na het verwijderen

Na het trekken van een verstandskies is het normaal dat u enkele dagen pijn en zwelling heeft. De zwelling is vaak na twee tot drie dagen het sterkst en neemt daarna af. U krijgt na de behandeling instructies mee. Algemene adviezen zijn:

• Bijt na de ingreep een tijdje op een gaasje om het bloeden te laten stoppen.
• Spoel de eerste dag niet krachtig en laat het bloedstolsel in de wond met rust.
• Rook niet en drink geen alcohol in de eerste dagen.
• Koel de wang aan de buitenkant met een coldpack in een doek.
• Eet zachte voeding die niet te heet is, en kauw aan de andere kant.
• Gebruik zo nodig een pijnstiller volgens de bijsluiter of het advies van de tandarts.

Neem contact op als de pijn na een paar dagen juist erger wordt in plaats van minder, als de bloeding niet stopt, of als u koorts krijgt.

Heeft u klachten bij een verstandskies of wilt u weten hoe uw verstandskiezen ervoor staan? Neem contact op met Tandartsen Gestel in Eindhoven. Via de contactpagina kunt u een afspraak maken of uw vraag stellen.